SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT
NĂM HỌC 2026 - 2027
Môn thi: NGỮ VĂN
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
NGỌN LỬA TUỔI THƠ
Xuân Quỳnh (1)
Đêm liên hoan, ngọn lửa sáng lên rồi
Các anh hát những bài ca chiến dịch:
"Đây Tây Bắc núi ngàn trùng tít tắp
Pháo vượt đèo trấn thủ đẫm mồ hôi
Điện Biên(2) xa lúa chín rực bên đồi
Những điệu xòe rập rờn trên đồng ruộng
Đá núi gập ghềnh, đèo cao chót vót..."
Thương đôi giày rách nát các anh tôi.
Một tình thương không nói được nên lời
Của đứa trẻ gầy còm nhút nhát
Nấp sau cột lặng thầm theo tiếng hát
Cháy bao điều khao khát mãi khôn nguôi.
Đêm liên hoan ngọn lửa sáng lên rồi
Xanh tiếng hát, xanh áo màu bộ đội
Ngọn lửa xanh lá ngụy trang vẫy gọi
Tới những miền vời vợi nhớ thương xa.
Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ
Trong mắt trẻ bao dòng sông kỳ lạ
Bao nẻo đường hoang dã, những màu mây...
Tôi gặp các anh ở khắp đó đây
Các anh trồng rau, các anh lau súng
Anh bộ đội tôi gọi trong thầm lặng
Ước ao mình được nắm dải ba lô.
Biết bao làng các anh đã đi qua
Bao thành phố, bao nhiêu trẻ nhỏ
Làm sao biết - mà các anh đâu nhớ
Đứa trẻ gầy nấp sau cột hôm nao.
Năm tháng qua tôi đã đổi thay nhiều
Các anh xưa, tóc bây giờ chắc bạc
Nhưng ngọn lửa đã bừng lên tiếng hát
Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi.
1984
(Trích Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học. 2009, tr. 37-39)
Chú thích:
(1)Xuân Quỳnh: (1942 - 1988) là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ Việt Nam hiện đại. Sáng tác của bà bao gồm cả thơ và văn xuôi, trong đó tình yêu, hạnh phúc gia đình và trẻ em là các đề tài chiếm vị trí nổi bật. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường bình dị.
(2)Điện Biên: một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc của Việt Nam.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản trên.
Câu 2. Sự kiện lịch sử nào được nhắc đến trong những dòng thơ in đậm?
Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:
“Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ”.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về nội dung câu thơ: “Thương đôi giày rách nát các anh tôi.”?
Câu 5. Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người?
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh ngọn lửa trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm)
Lịch sử là điểm tựa cho hiện tại và tương lai.
Với góc nhìn của một học sinh, em hãy viết bài văn nghị luận đề xuất những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.
---------------- Hết ----------------
HƯỚNG DẪN CHẤM
|
Phần
|
Câu
|
Nội dung
|
Điểm
|
|
I
|
ĐỌC HIỂU
|
4,0
|
|
|
1
|
Xác định được nhân vật trữ tình trong văn bản: tôi hoặc nhà thơ.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
|
0,5
|
|
|
2
|
Chỉ ra sự kiện lịch sử được nhắc tới trong đoạn thơ: chiến thắng Điện Biên Phủ (1954).
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời được như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
|
0,5
|
|
|
3
|
- Chỉ ra được biện pháp tu từ so sánh: bài hát được ví như sóng vỗ.
- Phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ so sánh:
+ Gợi tả cụ thể, sinh động âm thanh vang vọng, lan tỏa mạnh mẽ của tiếng hát.
+ Lời ca tiếng hát của người chiến sĩ đã truyền lại cho những đứa trẻ ước mơ, khát vọng và tình yêu quê hương đất nước.
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm...
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- Trả lời được ½ số ý như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
|
1,0
|
|
|
4
|
Hiểu được nội dung câu thơ:
+ Khắc họa hình ảnh đôi giày rách nát, hình ảnh thực tái hiện hoàn cảnh thiếu thốn, gian truân của những người chiến sĩ.
+ Bày tỏ tình cảm yêu thương, lòng ngưỡng mộ, biết ơn, đồng thời tô đậm vẻ đẹp kiên cường, anh dũng của người lính.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời được như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- Trả lời được 1 ý như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
|
1,0
|
|
|
5
|
Trình bày được ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người:
- Là kí ức đẹp đẽ, góp phần hình thành tính cách, nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng, định hướng cho tương lai.
- Là những trải nghiệm quý báu, trở thành hành trang tinh thần vô giá giúp mỗi người trưởng thành.
- Là điểm tựa tinh thần, nguồn động lực giúp con người vượt qua khó khăn...
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời được 2 ý như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- Trả lời được 1 ý như Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
|
1,0
|
|
II
|
VIẾT
|
6,0
|
|
|
1
|
Em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh “ngọn lửa” trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
|
2,0
|
|
|
|
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn
Bảo đảm yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp...
|
0,25
|
|
|
|
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Phân tích được hình ảnh ngọn lửa trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
|
0,25
|
|
|
|
c. Viết được đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:
Lựa chọn các thao tác lập luận và phương thức biểu đạt phù hợp; lập luận chặt chẽ, đưa ra được lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm; lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí. Có thể triển khai theo hướng:
- Ngọn lửa thực trong đêm liên hoan, khi các anh bộ đội dừng chân trên đường hành quân.
- Ngọn lửa ẩn dụ (biểu tượng) cho kí ức tuổi thơ, soi sáng và tiếp thêm động lực cho hiện tại, đó là ngọn lửa của niềm lạc quan yêu đời, của lí tưởng, khát vọng, niềm tin và tình yêu quê hương đất nước...
- Hình ảnh ngọn lửa được thể hiện bằng ngôn từ giàu hình ảnh, nhạc điệu, kết hợp các biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, điệp, liệt kê...
- Ngọn lửa là hình ảnh giàu ý nghĩa, mang đậm dấu ấn sáng tạo của Xuân Quỳnh, gợi suy ngẫm sâu sắc về dòng chảy tiếp nối bền bỉ, mạnh mẽ của lòng yêu nước và khát vọng sống qua bao thế hệ con người Việt Nam.
Hướng dẫn chấm:
- Đáp ứng được khoảng 2/3 số ý như Đáp án, lập luận chặt chẽ, lí lẽ bằng chứng xác đáng: 1,0 điểm.
- Đáp ứng 1/3 các ý như Đáp án, lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: 0,5 điểm.
- Không hiểu vấn đề hoặc không trình bày: 0,0 điểm.
|
1,0
|
|
|
|
d. Diễn đạt
Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.
|
0,25
|
|
|
|
đ. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.
|
0,25
|
|
|
2
|
Lịch sử là điểm tựa cho hiện tại và tương lai.
Với góc nhìn của một học sinh, em hãy viết bài văn nghị luận đề xuất những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.
|
4,0
|
|
|
|
a. Bảo đảm bố cục của bài văn nghị luận
Bảo đảm yêu cầu về bố cục 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài.
|
0,25
|
|
|
|
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:
những giải pháp để lan tỏa các giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.
|
0,25
|
|
|
|
c. Viết được bài văn nghị luận bảo đảm các yêu cầu
Lựa chọn các thao tác lập luận và phương thức biểu đạt phù hợp; lập luận chặt chẽ, đưa ra được lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm; lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí. Có thể triển khai theo hướng:
Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.
Thân bài:
* Giải thích
- Lịch sử dân tộc là quá trình hình thành, phát triển, đấu tranh dựng nước và giữ nước, ghi dấu những sự kiện, con người và giá trị hình thành nên bản sắc và sự tồn tại của một quốc gia qua các thời kỳ.
- Lan tỏa các giá trị của lịch sử là giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp, những bài học kinh nghiệm từ quá khứ đến thế hệ hiện tại và tương lai.
Hướng dẫn chấm:
- Có thể giải thích theo nhiều cách khác nhau, nhưng hợp lí, thuyết phục: 0,5 điểm.
- Không hiểu vấn đề hoặc không giải thích: 0,0 điểm.
* Bàn luận
- Lan tỏa các giá trị của lịch sử dân tộc là rất cần thiết vì:
+ Lịch sử cung cấp những bài học sâu sắc giúp xây dựng và phát triển đất nước trong hiện tại và tương lai.
+ Với học sinh, việc hiểu rõ các giá trị quý báu của lịch sử dân tộc sẽ bồi đắp lòng tự hào dân tộc, nuôi dưỡng niềm tin, nguồn động lực tinh thần mạnh mẽ, thêm trân trọng hòa bình, độc lập.
- Đề xuất giải pháp:
+ Học tập, nghiên cứu và mở rộng tìm hiểu về lịch sử dân tộc...
+ Lan tỏa các giá trị của lịch sử bằng nhiều hình thức: tuyên truyền, tham gia các hoạt động kỷ niệm ngày lễ lớn, các cuộc thi, triển lãm lịch sử...
+ Lan tỏa bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường hoạt động trải nghiệm thực tế...
Hướng dẫn chấm:
- Lập luận chặt chẽ thuyết phục, đưa ra được lí lẽ, bằng chứng thuyết phục: 1,5 điểm.
- Lập luận chưa thật chặt chẽ, dẫn chứng chưa tiêu biểu: 1,0 điểm.
- Lập luận không chặt chẽ, dẫn chứng chưa phù hợp: 0,5 điểm.
- Không hiểu vấn đề hoặc không trình bày: 0,0 điểm.
* Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều.
- Trao đổi với ý kiến trái chiều: “Lịch sử là quá khứ nên không cần nhớ, chỉ cần hướng tới tương lai”. Hướng tới tương lai là quan trọng, nhưng tương lai bền vững chỉ có thể được xây dựng khi hiểu rõ cội nguồn và mang những giá trị tốt đẹp của quá khứ ...
- Phê phán những biểu hiện sai lệch: một bộ phận học sinh thiếu hiểu biết, lãng quên lịch sử, ...
Hướng dẫn chấm:
- Biết trao đổi, mở rộng vấn đề hợp lí, thuyết phục: 0,5 điểm.
- Không hiểu vấn đề hoặc không trình bày: 0,0 điểm.
Kết bài: khẳng định lại vấn đề nghị luận, rút ra bài học nhận thức và hành động.
Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với yêu cầu của đề và chuẩn mực đạo đức, pháp luật.
|
0,25
0,5
1,5
0,5
0,25
|
|
|
|
d. Diễn đạt
Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.
|
0,25
|
|
|
|
đ. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.
|
0,25
|
|
TỔNG
|
10,0
|
Để lại bình luận