|
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
ĐỀ CHÍNH THỨC |
KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2026 – 2027 MÔN THI: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi: 05/6/2026 (Đề thi gồm 02 trang) |
- ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Gia đình tôi có ba người. Mẹ, em Bình và tôi. Bố đã mất từ ngày em Bình còn trong nôi. Chúng tôi gắn bó yêu thương nhau đến nỗi nhiều người đã biết tôi chỉ là con nuôi nhưng đến giờ thì dường như họ không muốn tin vào điều ấy nữa.
Vâng! Tôi đúng là con gái nuôi của mẹ. Tôi được nghe kể lại tôi là một đứa trẻ bị bỏ rơi ở nhà hộ sinh đã được mẹ em nuôi dưỡng cho đến tận bây giờ.
Ngôi nhà cũ kĩ của chúng tôi nằm ở một góc phố nhỏ. Phía sau nhà có một mảnh vườn hẹp. Khi lớn lên, tôi đã thấy trong vườn có cây trứng gà xanh tốt. Hằng năm, cứ chớm đông, hoa trứng gà nở rộ và sau đó trĩu trịt những chùm quả vàng ươm. Cây ra hoa kết trái vào mùa đông nhưng sắc màu lại tươi như nắng hạ. Trong cái rét căm căm của tiết đông, tâm hồn của ba mẹ con tôi luôn được sưởi ấm bởi màu vàng tươi ấy. Đối với tôi, cây trứng gà còn giống như một chứng nhân trong cuộc sống của gia đình và của cả cái khối phố nhỏ bé này nữa.
Khi đến cái tuổi có thể theo mẹ ra vườn thu hoạch quả trứng gà, tôi sốt sắng nói với mẹ:
- Để con mang bán cũng được ối tiền đấy mẹ ạ! Mẹ tôi khẽ khàng:
- Thôi con ạ. Con lấy rổ nhặt ra những quả to nhất mang sang biếu bác Toàn. Hồi còn là chủ ngôi nhà này, chính tay bác Toàn đã trồng những cây trứng gà này đấy. Con cũng chọn lấy chín quả đặt lên bàn thờ bố. Còn lại đem chia đều cho các xóm.
Tôi làm theo lời mẹ, lòng rưng rưng cảm động. Mẹ tôi là thế. Bao giờ mẹ cũng nghĩ đến việc chia cho người khác. Mẹ thường nói vui với chúng tôi: “Trong bốn phép tính mà mẹ dạy cho học sinh, phép tính nào cũng cần thiết cả, nhưng phép tính chia là khó nhất. Trong những học trò cũ của mẹ, hồi đi học có người rất giỏi toán nhưng lớn lên họ lại không làm nổi phép tính chia thông thường”. Mẹ thường nhẹ nhàng và đầy ý vị dạy dỗ chúng tôi những bài học làm người.
Chính tôi chứ không phải ai khác, nếu không có phép tính chia của mẹ: chia đau khổ, chia bất hạnh, chia miếng cơm manh áo, chia cả sự cảm thông với người đã sinh ra tôi, thì tôi đâu có được như ngày hôm nay. Mẹ đã dạy tôi và em Bình phép tính chia từ cây trứng gà như thế.[...]
(Trích Cây trứng gà bất tử, Hồ Thủy Giang, 30 tác phẩm được giải cuộc thi viết truyện ngắn cho thanh niên, học sinh, sinh viên, NXB Giáo dục, 2004, tr.189-190)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định ngôi kể trong văn bản.
Câu 2. Theo văn bản, trước khi là con gái nuôi của mẹ, nhân vật tôi có hoàn cảnh như thế nào? Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: Đối với tôi, cây trứng gà còn giống như một chứng nhân trong cuộc sống của gia đình và của cả cái khối phố nhỏ bé này nữa.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về tình cảm của nhân vật tôi dành cho mẹ trong câu văn: Chính tôi chứ không phải ai khác, nếu không có phép tính chia của mẹ: chia đau khổ, chia bất hạnh, chia miếng cơm manh áo, chia cả sự cảm thông với người đã sinh ra tôi, thì tôi đâu có được như ngày hôm nay.
Câu 5. Từ nội dung văn bản, em hãy đề xuất một giải pháp khả thi để chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống (trình bày bằng một đoạn văn từ 7 đến 10 câu).
- VIẾT (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ kỷ niệm đẹp thời thơ ấu của nhân vật tôi trong văn bản Đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của ký ức tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người.
Câu 2 (5,0 điểm)
Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ sau:
Mùa hạ đi đâu
- Hữu Thỉnh -
Bà ơi mùa hạ đi đâu?
Chùm vải trọc đầu trốn biệt trên cây Tiếng sấm trộn lẫn vào mây
Quạt nan nằm nhớ bàn tay của bà
Sông gầy, đê doãi chân ra
Mặt trời ngủ sớm, tiếng gà dậy trưa Khoai sọ mọc chiếc răng thưa
Cóc ngồi cóc nhớ cơn mưa trắng chiều
Nghe bà, cháu mặc đã nhiều
Mà sao cái rét vẫn theo vào nhà
Cháu sà vào lòng của bà
Đôi tai đã buốt, tay xoa ấm dần
Cái lạnh chạy khỏi đôi chân
Hàm răng thôi khỏi va nhầm vào nhau Bà ơi cháu đã thấy rồi:
Mùa hạ vào ở trong đôi tay bà.
(Trích tập thơ Tiếng hát trong rừng, NXB Hội nhà văn, tr.57)
Chú thích:
Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942, là nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thơ ông thường viết về thiên nhiên, quê hương, người lính và những vẻ đẹp bình dị trong cuộc sống đời thường; cảm xúc tinh tế, ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh; giọng điệu sâu lắng, suy tư. Mùa hạ đi đâu là một trong những bài thơ hay, tiêu biểu cho phong cách thơ Hữu Thỉnh.
………………HẾT………………..
|
Họ và tên thí sinh: ......................... SBD: ............................................... |
Chữ ký giám thị coi thi số 1: ............................. Chữ ký giám thị coi thi số 2: ............................. |
|
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA |
|
KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ CHÍNH THỨC |
|
Phần |
Câu |
Nội dung |
Điểm |
|
I |
1 |
- Ngôi kể của văn bản: Ngôi kể thứ nhất/Ngôi thứ nhất. Hướng dẫn chấm: + Thí sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm. + Thí sinh trả lời không đúng đáp án hoặc không trả lời: không cho điểm. |
0,5 |
|
2 |
Hoàn cảnh của nhân vật tôi trước khi là con gái nuôi của mẹ là một đứa trẻ bị bỏ rơi ở nhà hộ sinh. Hướng dẫn chấm:
|
0,5 |
|
|
3 |
Biện pháp tu từ so sánh: "cây trứng gà giống như một chứng nhân trong cuộc sống của gia đình và của cái khối phố nhỏ bé này". Tác dụng: + Nhấn mạnh giá trị tinh thần của cây trứng gà gắn với những biến cố thăng trầm, vui buồn trong cuộc sống của gia đình tôi và khu phố nhỏ. Từ đó, thể hiện tình cảm gắn bó, sự quý trọng của tôi đối với cây trứng gà và gia đình yêu thương. + Giúp câu văn sinh động, hấp dẫn, gợi hình, gợi cảm. Hướng dẫn chấm: - Thí sinh trả lời đủ ý như đáp án: 0,5 điểm. - Thí sinh trả lời được 1 ý và một phần của ý 2 như đáp án: 0,25 điểm. - Thí sinh không trả lời hoặc trả lời không đúng đáp án: không cho điểm. - Lưu ý: Thí sinh có cách diễn đạt khác nhưng đúng ý đáp án vẫn cho điểm. |
0,5 |
|
|
|
4 |
- Tình cảm của nhân vật tôi dành cho mẹ: thấu hiểu, biết ơn, trân trọng sự cưu mang, tình yêu thương và những bài học làm người của mẹ dành cho mình. - Đó là tình cảm sâu sắc của một người con đã có sự trưởng thành trong nhận thức từ những bài học về phép chia của mẹ. Hướng dẫn chấm: - Thí sinh trả lời đủ ý như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm. - Thí sinh trả lời ½ ý trong đáp án: 0,25 điểm. - Thí sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm. - Lưu ý: Thí sinh có cách diễn đạt khác nhưng đúng ý trong đáp án vẫn cho điểm. |
0,5 |
|
|
5 |
Nội dung văn bản: Ký ức đẹp đẽ của nhân vật tôi về cây trứng gà và những lời dạy thấm thía của mẹ - Thí sinh lựa chọn một giải pháp khả thi để chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống. (Gợi ý: Có thể trình bày một trong những giải pháp: luôn đặt mình trong hoàn cảnh của người khác để thấu hiểu và cảm thông; tham gia các hoạt động thiện nguyện; trân trọng ước mơ, khích lệ, hỗ trợ đồng hành; ...) - Lí giải hợp lí, thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Hướng dẫn chấm: - Đảm bảo hình thức của đoạn văn: 0,25 điểm. - Trả lời được 1 ý như đáp án: 0,25 điểm. - Trả lời được 2 ý hợp lí, thuyết phục: 0,5 điểm. |
1,0 |
|
II |
|
VIẾT |
|
|
|
1 |
Từ kỷ niệm đẹp thời thơ ấu của nhân vật tôi trong văn bản Đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của ký ức tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người. |
2,0 |
|
|
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Đoạn văn nghị luận xã hội (dung lượng khoảng 200 chữ). |
0,25 |
|
|
|
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Vai trò của ký ức tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người. |
0,25 |
|
|
|
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề cần nghị luận Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Có thể theo gợi ý sau: - Ký ức tuổi thơ là những kỷ niệm khó quên của mỗi người về tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng, đầy ước mơ,... - Vai trò của ký ức tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người: + Là nền tảng nuôi dưỡng, bồi đắp tâm hồn, trí tuệ giúp con người hoàn thiện nhân cách, khẳng định giá trị bản thân. + Là điểm tựa giúp con người vơi bớt áp lực, tìm lại được sự cân bằng sau những thăng trầm, vấp ngã. + Là động lực thúc đẩy mỗi người tạo lập và lan tỏa những giá trị sống tích cực. + ... - Tuy nhiên, có không ít người chưa biết trân trọng hoặc quá đắm chìm trong ký ức tuổi thơ. - Trân trọng ký ức tuổi thơ để những kí ức là nhịp cầu nối kết quá khứ – hiện tại – tương lai. |
(1,0 điểm) |
|
|
|
|
d. Diễn đạt : Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. |
0,25 |
|
|
|
e. Sáng tạo: Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ, ấn tượng. |
0,25 |
|
|
2 |
Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ Mùa hạ đi đâu của Hữu Thỉnh. |
5,0 |
|
|
|
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận văn học: Có đủ mở bài, thân bài, kết bài. |
0,25 |
|
|
|
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích bài thơ Mùa hạ đi đâu của Hữu Thỉnh. |
0,25 |
|
|
|
c. Triển khai vấn đề nghị luận Học sinh có thể phân tích bài thơ theo bố cục (khổ thơ/đoạn thơ) hoặc phân tích theo hai phương diện nội dung và nghệ thuật. Dưới đây là một định hướng: |
|
|
|
|
Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm. |
0,5 |
|
] |
|
Phân tích nội dung - Khái quát nội dung bài thơ: Bài thơ Mùa hạ đi đâu của Hữu Thỉnh khắc họa sinh động vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời qua cái nhìn hồn nhiên, giàu tưởng tượng của người cháu. Từ đó, tác giả ngợi ca tình bà cháu ấm áp, thiêng liêng. - Bức tranh thiên nhiên qua cái nhìn ngây thơ và trí tưởng tượng phong phú của người cháu. (Thí sinh phân tích khổ thơ 1, 2) - Câu hỏi tu từ: “Bà ơi mùa hạ đi đâu?” thể hiện sự băn khoăn, nuối tiếc của người cháu trước bước đi của thời gian. - Những dấu hiệu đặc trưng của mùa hạ không còn: chim vải trọc đầu/ trốn biệt, tiếng sấm trốn lẫn vào mây, quạt nan nằm nhớ bàn tay của bà,... - Bức tranh chớm đông nơi đồng quê: sông gầy, đê doãi chân ra, mặt trời ngủ sớm, cóc nhớ cơn mưa,... - Tình bà cháu và sự nhớ nhung theo nhịp thời gian của người cháu. (Thí sinh phân tích khổ thơ 3, 4) - Hơi ấm của tình bà trong sự lạnh của mùa đông. Cái lạnh trong thấm vào từng cảm giác của cháu: rét theo vào nhà, tai buốt,... Hơi ấm của tình bà làm dịu đi cái rét của mùa đông: cháu sà vào lòng bà, tay xoa ấm dần, cái lạnh chạy khỏi đôi chân,... + Sự thức nhận của cháu chợt nhận ra mùa hạ không qua đi mà vẫn còn ở trong đôi tay bà. Mùa hạ mãi còn trong tình yêu thương của bà dành cho cháu. + Ý nghĩa biểu tượng: Mùa hạ không chỉ là mùa của thiên nhiên, đất trời mà còn là mùa của yêu thương và sự chở che, đôi tay bà chính là nơi lưu giữ trọn vẹn những giá trị ấy. → Tình bà cháu ấm áp, thiêng liêng gắn với suy tư, chiêm nghiệm sâu sắc. |
1,0 |
|
|
|
Phân tích đặc sắc nghệ thuật - Thể thơ lục bát truyền thống mang âm hưởng dân gian. - Nhịp thơ linh hoạt, thay đổi theo mạch cảm xúc. - Hình ảnh thơ giàu sức gợi, đậm chất làng quê (chim về, quạt nan, cốc nhớ mưa,...), giàu ý nghĩa biểu tượng (mùa hạ, bàn tay, đôi tay,...). - Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, gần gũi; sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ: nhân hóa, ẩn dụ và câu hỏi tu từ,... - Giọng điệu hồn nhiên trong trẻo mà sâu lắng, suy tư. |
1,0 |
|
|
|
Đánh giá chung - Bài thơ thể hiện tâm hồn trong treo, nhạy cảm của người cháu trước sự biến chuyển của thiên nhiên, đồng thời khẳng định giá trị ấm áp, thiêng liêng của tình bà cháu. - Bài thơ đã góp thêm một tiếng nói độc đáo, mang đậm dấu ấn phong cách của Hữu Thỉnh vào mảng đề tài tình cảm gia đình. Từ đó, khơi dậy trong lòng bạn đọc những xúc cảm đẹp đẽ, nhân văn. |
0,5 |
|
|
|
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu. |
0,25 |
|
|
|
e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận. |
0,25 |
|
Điểm tổng cộng: 10,0 điểm |
|
||
Lưu ý chung
- Đây là đáp án mở, thang điểm có thể không quy định chi tiết tới từng ý nhỏ, chỉ nêu mức điểm của các phần nội dung lớn nhất thiết thí sinh phải có.
- Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đủ những yêu cầu đã nêu ở các dòng lệnh của phần hướng dẫn chấm; diễn đạt lưu loát, có cảm xúc.
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo, có những ý ngoài đáp án nhưng phải có căn cứ xác đáng, hợp lí, lí lẽ thuyết phục
- Không cho điểm cao đối với những bài chỉ nêu chung chung, sáo rỗng.
- Cần trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, ngữ pháp và chính tả.
— HẾT —
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Nhiều người quan tâm
Bài viết gần đây
Danh mục
Để lại bình luận