SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TỈNH LÀO CAI

KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2026 – 2027

ĐỀ CHÍNH THỨC

(Đề thi có 02 trang, gồm 07 câu)

Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 27/5/2026

Phần

Nội dung

Điểm

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

1

Ngôi kể thứ nhất.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm

0,5

2

Phản ứng của người con: gạt tay mẹ một cách quyết liệt và khẳng định đó là “nhà của con

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm

0,5

3

- Biện pháp ẩn dụ: “ngôi nhà của tôi”.
- Tác dụng:
+ Làm cách diễn đạt giàu hình ảnh, sâu sắc và giàu tính biểu cảm.
+ Nhấn mạnh sự hi sinh âm thầm, tình yêu thương, nâng đỡ của cha mẹ dành cho con trên hành trình trưởng thành.
+ Thể hiện sự thấu hiểu và lòng biết ơn của nhân vật “tôi” đối với cha mẹ.

Hướng dẫn chấm:

- Chỉ rõ biện pháp tu từ so sánh: 0,25 điểm.

- Phân tích được những tác dụng như đáp án hoặc tương đương được 0,75 điểm (mỗi ý 0,25).

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

0,25

0,75

4

Chi tiết cho thấy nhân vật người mẹ:
- Yêu thương con sâu sắc, quan tâm đến cảm xúc của con.
- Biết lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng cá tính sáng tạo của con.
- Biết nhìn nhận lại bản thân, sẵn sàng nhận lỗi.
- Có cách giáo dục tích cực, khích lệ và đồng hành với sự phát triển của con.

Hướng dẫn chấm:

- Mối đăc điểm nhân vật người mẹ : 0,25 điểm.

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

0,25

0,25

0,25

0,25

Học sinh rút ra được thông điệp và lí giải hợp lí theo ý kiến riêng, nhưng phải đảm bảo tính tích cực, chuẩn mực. Sau dây là một số gợi ý 

Thông điệp: Cha mẹ cần tôn trọng thế giới riêng và sự sáng tạo của trẻ em.

-Lí giải: Trẻ em có lăng kính nhìn nhận thế giới rất riêng biệt, hồn nhiên và phong phú. Những điều tưởng chừng “kì cục”, “rồ dại” trong mắt người lớn lại là cả một bầu trời tưởng tượng của trẻ. Việc tôn trọng, khích lệ thay vì áp đặt, vùi dập sẽ giúp trẻ tự tin phát triển cá tính, tư duy sáng tạo và nuôi dưỡng những ước mơ đẹp đẽ.

*(Hoặc thông điệp về: Lòng biết ơn đối với sự hi sinh thầm lặng của cha mẹ; Sự cần thiết của việc thấu hiểu và đồng hành cùng con cái…)

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời được 01 thông điệp và lí giải phù hợp: 1,0 điểm

- Trả lời được 01 thông điệp mà không lí giải: 0,5 điểm

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

1,0

II. VIẾT (6,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật người con trong văn bản Đọc hiểu.

2,,0

1

a. Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn: Đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật người con trong văn bản .

0,25

c.  Triển khai vấn đề nghị luận: Viết đoạn văn phải đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng, đảm bảo các nội dung sau:

1,0

1. Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nhân vật người con trong đoạn trích.
2. Thân đoạn
* Sự hồn nhiên, ham học hỏi:
- Vui mừng khoe với mẹ thành tích “học sinh xuất sắc”.
- Liên tục đưa ra các câu hỏi: “tiên tiến với xuất sắc thì cái gì hơn?”, “Thế trên xuất sắc là gì hả mẹ?”.
=> Thể hiện sự tò mò, khát khao khám phá, mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh.
* Trí tưởng tượng phong phú, sáng tạo:
- Tự mình xếp nên “ngôi nhà” đặc biệt từ hộp đồ chơi, đặc biệt ngôi nhà còn có “sân bay trên nóc”.
=> Vừa ngây thơ vừa bay bổng, cho thấy thế giới nội tâm phong phú, không bị bó buộc bởi quy chuẩn.
* Cá tính, có ý thức bảo vệ suy nghĩ riêng:
- Quyết liệt gạt tay mẹ khi mẹ định sửa “ngôi nhà”.
- Khẳng định chắc chắn: “Nhà của con”; “có vẻ giận tôi, bất hợp tác”.
=> Thể hiện mong muốn được tôn trọng, được công nhận ý tưởng và thế giới riêng của mình.
* Nghệ thuật:
- Miêu tả tâm lí trẻ em chân thực, tự nhiên.
- Ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, sinh động, phù hợp lứa tuổi.
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất giúp nhân vật hiện lên qua cái nhìn trìu mến, trân trọng của người mẹ.
3.Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,0 điểm

- Trả lời được 1 ý trong số đặc sắc nghệ thuật: 0,25 điểm

- Trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

d. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

0,25

đ. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ

0,25

2

Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về hiện tượng sống thiếu lòng biết ơn của một bộ phận người trẻ hiện nay và đề xuất giải pháp.

4,0

a. Bảo đảm bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

0,25

b. Xác dịnh đúng vấn đề cần nghị luận: Bàn luận và đề xuất giải pháp cho thực trang thiếu lòng biết ơn của một bộ phận người trẻ hiện nay

0,5

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

Lưa chọn chợc các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng: tình bày được hệ thống ý phủ hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triền khai theo hướng:

2,5

c1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.
c2.Thân bài
* Giải thích
- Lòng biết ơn: là thái độ trân trọng, ghi nhớ và đền đáp công lao, sự giúp đỡ của người khác.
- Sống thiếu lòng biết ơn: là thái độ vô tâm, thờ ơ, xem sự hi sinh, giúp đỡ của người khác là điều hiển nhiên.
* Bàn luận
* Biểu hiện những người sống thiếu lòng biết ơn:
- Không kính trọng cha mẹ; coi sự hi sinh của gia đình là trách nhiệm.
- Thiếu tôn trọng thầy cô, không ghi nhớ công ơn dạy dỗ.
- Chỉ biết đòi hỏi, hưởng thụ mà không biết sẻ chia, cống hiến.
- ...
* Nguyên nhân:
- Chủ quan: Nhận thức chưa đầy đủ về giá trị của lòng biết ơn; thiếu trải nghiệm, không thấu hiểu nỗi vất vả, hy sinh của thế hệ đi trước; ...
- Khách quan: Sự phát triển của mạng xã hội làm giảm các kết nối cảm xúc trực tiếp; sự tác động của lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân trong xã hội hiện đại.
* Hậu quả
- Đối với cá nhân: Trở nên cô độc, bị mọi người xa lánh; đánh mất các giá trị đạo đức cốt lõi; khó có được thành công bền vững.
- Đối với gia đình: Làm tan vỡ hạnh phúc, gây tổn thương cho cha mẹ và người thân.
- Đối với xã hội: Mai một truyền thống tốt đẹp, suy giảm tình đoàn kết và giá trị đạo đức, gây ra lối sống vô cảm trong cộng đồng.

* Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

* Giải pháp khắc phục, giải quyết vấn đề:
- Tự ý thức, rèn luyện thói quen ghi nhớ và bày tỏ lòng biết ơn mỗi ngày bằng những hành động nhỏ.
- Gia đình: Làm gương về lòng biết ơn; dạy con trẻ nói lời cảm ơn, kể về công lao của ông bà, cha mẹ từ nhỏ.
- Nhà trường: Lồng ghép giáo dục lòng biết ơn vào các môn học, hoạt động ngoại khóa, tổ chức các chuyến đi về nguồn, thăm hỏi gia đình có công.
- ...
HS lựa chọn và sử dụng các dẫn chứng phù hợp.
C3 Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

 0,25

0,25

0,75

0,25

0,75

0,25

d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo: Có cái nhìn sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5

Lưu ý:

- Học sinh biết đưa dẫn chứng phù hợp và phân tích dẫn chứng làm sáng tỏ vấn đề.

- Học sinh có thể trình bày suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với đạo đức và pháp luật

Tổng

10,0