SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SƠN LA

HƯỚNG DẪN CHẤM

(HDC có 04 trang)

KỲ THI THỬ TUYỂN SINH LỚP 10 THPT

NĂM HỌC: 2026 - 2027

MÔN: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài:120 phút, không kể thời gian phát đề

Câu

Nội dung

Điểm

I.

PHẦN ĐỌC HIỂU

4,0

Yêu cầu chung

- Giám khảo đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về đọc hiểu truyện của Chương trình Ngữ văn 2018, cụ thể:

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của thể loại truyện.

+ Biết liên tưởng mở rộng vấn đề để hiểu sâu hơn văn bản được đọc.

Bài làm chỉ cần trả lời ngắn gọn, đúng yêu cầu trọng tâm của các câu hỏi đọc hiểu; chấp nhận cách trình bày gạch đầu dòng các ý cần nêu.

1.

- Ngôi kể thứ nhất, xưng tôi

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 0,75 điểm nếu học sinh trả lời như đáp án.

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh trả lời được ý 01

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh trả lời được ý 02

+ Không cho điểm nếu học sinh trả lời sai hoặc không trả lời.

0,75

2.

- Những thức quà bà nội mang từ quê lên phố cho gia đình nhân vật “tôi”: nhãn, na, roi, gương sen, bột sắn, hoa hòe.

Hướng dẫn chấm:

 + Cho 0,75 điểm nếu học sinh trả lời được 5-6 thức quà.

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh trả lời được 3-4 thức quà

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh trả lời được 1-2 thức quà

+ Không cho điểm khi học sinh trả lời sai hoặc không trả lời.

0,75

3.

- Biện pháp tu từ so sánh “Mặt bà hanh hao, là lạ” như  “người đi đâu xa mới về”.

- Ý nghĩa:

+ Làm cho câu văn sinh động, hấp dẫn …

+ Diễn tả khuôn mặt thiếu sức sống, trạng thái ngơ ngác sau cơn bạo bệnh của bà; bộc lộ niềm thương xót của cháu dành cho bà.

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 1,0 điểm nếu học sinh trả lời được như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương.

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh trả lời được  ý 1

+ Cho 0,75 điểm nếu học sinh trả lời được  ý 2 (trong đó ý 2.1: 0,25 điểm; ý 2.2: 0,5 điểm)

+ Không cho điểm nếu học sinh trả lời sai hoặc không trả lời.

1,0

4.

- Thái độ, tình cảm của nhân vật tôi dành cho bà nội: tình cảm yêu thương xen lẫn xót xa khi chứng kiến bà đau ốm vẫn cố gắng ăn uống nuốt từng thìa cháo, gồng mình chống chọi với bệnh tật để con cháu yên lòng.

- Nhận xét: đó là tình cảm đẹp, cảm động và đáng trân trọng.

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 1,0 điểm nếu học sinh trả lời như đáp án.

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh trả lời được 1 trong 2 ý.

+ Không cho điểm khi học sinh trả lời sai hoặc không trả lời.

1,0

5.

- HS tự lựa chọn thông điệp mình cảm thấy tâm đắc. Gợi ý thông điệp:

+ Trân trọng tình cảm gia đình.

+ Biết quan tâm, yêu thương, hiếu thảo với cha mẹ, ông bà khi còn có thể.

+ Biết ơn, trân trong sự hi sinh của người thân.

- Lí giải hợp lí, thuyết phục

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh rút ra thông điệp ý nghĩa và lí giải hợp lí .

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh trả lời được ý 1 hoặc trả lời chung chung

+ Không cho điểm khi học sinh trả lời sai hoặc không trả lời.

0,5

II.

PHẦN VIẾT

6,0

Yêu cầu chung

Giám khảo cần xem xét, đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về viết văn nghị luận của Chương trình Ngữ văn 2018, cụ thể:

- Xác định, triển khai và làm sáng tỏ được vấn đề nghị luận theo một cấu trúc chặt chẽ, có mở đầu và kết thúc rõ ràng.

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các luận điểm phù hợp với bố cục đoạn văn hoặc bài văn nghị luận; đảm bảo yêu cầu về cả ý tưởng và hành văn.

- Lựa chọn được các thao tác nghị luận phù hợp; trình bày, sử dụng các lí lẽ xác đáng và bằng chứng thuyết phục.

- Thể hiện được ý tưởng cá nhân, có cách nhìn riêng.

1.

Viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật bà nội

2,0

Đoạn văn đáp ứng các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng.

- Vấn đề nghị luận: nhân vật bà nội trong đoạn trích “Giấc mơ của bà nội”

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

- Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo lối diễn dịch/quy nạp/phối hợp/song song.

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh đáp ứng các yêu cầu của đáp án.

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh đáp ứng yêu cầu xác định vấn đề/ hình thức/ dung lượng.

+ Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

0,5

b. Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b.1. Phân tích nhân vật: 

b.1.1.Giới thiệu nhân vật: Nhân vật bà nội là người giàu tình yêu thương, hết lòng vì con cháu, là biểu tượng của tình cảm gia đình ấm áp.

b.1.2. Phân tích:

* Nội dung

- Tần tảo, đảm đang, hết lòng yêu thương, hi sinh vì con cháu 

+ Mỗi lần lên phố đều mang quà quê cho các con cháu.

+ Luôn chăm lo từng bữa ăn cho gia đình, ngay cả trong cơn mê vẫn nghĩ đến việc “nấu nhiều món ngon cho các cháu ăn”.

- Giàu nghị lực sống: dù ốm đau, bạo bệnh, vận hạn vẫn cố gắng vượt qua vì không muốn phiền con cháu.

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Đặt nhân vật vào tình huống cụ thể một trận ốm để khám phá tính cách nhân vật.

- Ngôi kể thứ nhất khiến nhân vật hiện lên gần gũi, chân thực.

- Chắt lọc chi tiết tiêu biểu để miêu tả nhân vật: giấc mơ của bà.

- Ngôn ngữ giản dị mộc mạc.

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 1,0 điểm nếu học sinh đáp ứng các yêu cầu về nội dung và nghệ thuật.

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh đáp ứng yêu cầu ý b.1.1

+ Cho 0,75 điểm nếu học sinh đáp ứng yêu cầu ý b.1.2 (mỗi ý 0,25 điểm)

+ Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

1.0

b.2. Đánh giá

- Tính cách nhân vật gần gũi, chân thực, khơi gợi nhiều cảm xúc nơi người đọc: xúc động, biết ơn, trân trọng, ca ngợi vẻ đẹp của tình thân.

- Nêu trải nghiệm cá nhân.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,25 điểm nếu học sinh đáp ứng được yêu cầu

- Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

0,25

c. Sáng tạo

- Có những ý đột phá vượt qua ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,25 điểm nếu học sinh viết được đúng yêu cầu

- Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

0,25

2.

Viết bài văn (khoảng 600 chữ) Trong xã hội hiện đại với sự xuất hiện của các thiết bị điện tử thông minh, con cái thường ít chia sẻ, tâm sự, thiếu kết nối với cha mẹ.

4,0

Bài văn đáp ứng các yêu cầu sau:

a.Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng.

- Vấn đề nghị luận: Trong xã hội hiện đại với sự xuất hiện của các thiết bị điện tử thông minh, con cái thường ít chia sẻ, tâm sự, thiếu kết nối với cha mẹ.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ.

- Bằng chứng: thực tế đời sống.

Hướng dẫn chấm:

+ Cho 1,0 điểm nếu học sinh đáp ứng các yêu cầu trong mục a.

+ Cho 0,25 điểm nếu học sinh đáp ứng yêu cầu về vấn đề nghị luận/ dung lượng, hình thức

+ Cho 0,5 điểm nếu học sinh đáp ứng yêu cầu (phù hợp, tiêu biểu, có độ phủ); dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu nhưng chưa có độ phủ cho 0,25 điểm.

+ Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

1,0

b.Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai bài văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

3,0

b.1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội.

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.

0,5

b.2. Giải thích được hiện tượng xã hội cần giải quyết:

- Thiết bị điện tử thông minh là các sản phẩm của công nghệ như điện thoại, máy tính có nhiều tiện ích hấp dẫn.

- Ít chia sẻ, tâm sự, thiếu kết nối giữa con cái và cha mẹ: là hiện tượng đứt gãy trong giao tiếp, là khoảng cách trong mối liên hệ tình cảm giữa cha mẹ và con cái trong đời sống thực dưới tác động mặt trái của công nghệ.

0,25

b.3. Bàn luận

b.3.1.Thực trạng: 

- Với sự xuất hiện của thiết bị điện tử thông minh, trong đời sống thực, con cái và cha mẹ ít có thời gian, không gian kết nối, thấu hiểu nhau.

- Thừa kết nối ảo: thường dễ kết nối với người khác qua các thiết bị điện tử.

b.3.2.Nguyên nhân - hậu quả:

- Nguyên nhân:

+ Khách quan: Sự xuất hiện của các thiệt bị điện tử thông minh với nhiều tính năng hấp dẫn thu hút sự chú ý của cá nhân vào một thế giới khác khiến cho khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn; khoảng cách thế hệ; tác động của nhịp sống hiện đại.

+ Chủ quan: Tâm lí của con cái ở độ tuổi đang hình thành nhân cách, vừa muốn khẳng định bản thân nhưng cũng chưa đủ vững vàng để làm chủ trước sức hấp dẫn của các thiết bị công nghệ; bố mẹ thiếu quan tâm đến tâm lí của con cái, ít chủ động gắn kết, thiếu khả năng lắng nghe.

- Hậu quả: Con cái cảm thấy cô đơn không có điểm tựa bền vững trong sự trưởng thành; cha mẹ không thấu hiểu con cái, mối liên kết gia đình trở nên lỏng lẻo; các quan hệ xã hội do đó cũng dễ bị đứt gãy.

b.3.3.Giải pháp: Học sinh có thể đưa ra giải pháp khác nhưng phải phù hợp, thuyết phục, có thể theo những gợi ý sau:

- Nhận thức: Từ cả hai phía con cái và cha mẹ cần nhận thức được việc kết nối thực rất quan trọng.

- Hành động:

+ Sử dụng các thiết bị điện tử thông minh, hợp lí. Dành thời gian trò chuyện, chia sẻ với nhau. Chủ động kết nối, bày tỏ tình cảm bằng lời nói và hành động

+ Nhà trường và xã hội: giáo dục học sinh về ý nghĩa của sự kết nối trong gia đình; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, rèn luyện kĩ năng sống; có thể ban hành các quy định về việc sử dụng của các thiết bị điện tử (độ tuổi, thời gian sử dụng, đăng kí người giám hộ tài khoản như Australia).

Hướng dẫn chấm:

- Cho 3,0 điểm khi đạt được tất cả yêu cầu của các ý mục b.

- Cho 0,5 điểm khi đạt được các yêu cầu ý b.1; cho 0,25 điểm khi đạt 1 yêu cầu ý b.1.

- Cho 0,25 điểm khi đạt được các yêu cầu ý b.2.

- Cho 1,75 điểm khi đạt được các yêu cầu ý b.3 (trong đó cho 0,25 với ý b.3.1; 0,75 điểm với b.3.2; 0,75 điểm với ý b.3.3.

- Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

1,75

c. Sáng tạo

- Có những ý đột phá nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,5 điểm nếu học sinh đạt đúng các yêu cầu

- Cho 0,25 điểm nếu học sinh đạt  đúng 01trong 02 yêu cầu

- Không đáp ứng yêu cầu: không cho điểm.

0,5

Tổng điểm

10,0