SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TUYÊN QUANG

KÌ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT

Năm học 2026 - 2027

Môn thi: NGỮ VĂN (CHUYÊN)

Thời gian làm bài: 150 phút

(Không kể thời gian giao đề)

(Đề này có 01 trang)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TUYÊN QUANG

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT

Năm học 2026 - 2027

Môn thi: NGỮ VĂN (CHUYÊN)

Thời gian làm bài: 150 phút

(Hướng dẫn chấm có 04 trang)

Câu

Ý

Yêu cầu

Điểm

1

1

Hình thức, kỹ năng

0,5

Đáp ứng yêu cầu của bài văn nghị luận xã hội.

0,25

Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn.

0,25

2

Nội dung

3,5

2.1

Giải thích

- Ý thơ của Thanh Thảo tập trung vào hai hình ảnh: lớp học bình yên chưa đủ cho ta bài học một đời và con chim chuyền bị ném ra khoảng không với hai khả năng xảy ra, hoặc là bay lên hoặc là tan xác. Từ đó khơi gợi thông điệp: Để có được nhiều trải nghiệm mới giúp con người trưởng thành, cần phải rời bỏ vùng an toàn lớp học bình yên, bay bằng đôi cánh của chính mình đến khoảng không cao rộng.

- Vùng an toàn: là môi trường quen thuộc, nơi con người ít gặp hoặc không gặp rủi ro; nơi đem lại cho con người sự thoải mái, bình yên.

- Trưởng thành: là khi con người phát triển cả về thể chất, trí tuệ và nhân cách, có nhận thức sâu sắc và hành động đúng đắn.

- Bước ra khỏi vùng an toàn để trưởng thành: con người chủ động bước ra khỏi môi trường quen thuộc, bình yên, ít rủi ro để đến với môi trường mới xa lạ, đối mặt với khó khăn, chấp nhận va vấp hoàn thiện bản thân, để từng bước trưởng thành.

-> Có thể khẳng định, việc bước ra khỏi vùng an toàn có ý nghĩa quan trọng trong hành trình trưởng thành của mỗi người, nhất là với các bạn trẻ.

0,5

2.2

Bàn luận

- Cuộc sống luôn vận động và phát triển đòi hỏi con người, đặc biệt là các bạn trẻ, phải học cách thích nghi, chấp nhận thay đổi, khi cần thiết phải vượt ra khỏi môi trường sống quen thuộc, dấn thân vào môi trường mới. Chỉ như thế, con người mới không bị tụt hậu, không bị đào thải trước những biến động.

- Bước ra khỏi vùng an toàn là khi các bạn trẻ sẽ bay bằng đôi cánh của mình, đưa những bài học trong lớp học bình yên vào trải nghiệm và khám phá thế giới, mở rộng tầm nhìn, nâng cao trình độ tri thức, tích lũy bài học kinh nghiệm, phát triển bản thân và góp phần vào sự phát triển xã hội.

- Bước ra khỏi vùng an toàn là thời điểm các bạn trẻ được sống với sở thích, đam mê, chủ động hiện thực hoá những mục tiêu đã đề ra; được giao lưu với nhiều người bạn mới; được thể hiện tài năng vốn có của bản thân.

- Khi bước ra khỏi vùng an toàn, bạn trẻ phải tự quyết định mọi hành động, cũng sẽ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách, thất bại. Tuy nhiên, đó cũng là điều kiện, cơ hội để rèn luyện ý chí, bản lĩnh, sự tự tin…ngày càng hoàn thiện mình.

(Chứng minh: Trong khi bàn luận, thí sinh cần đưa ra một số dẫn chứng tiêu biểu, xác thực, hợp lí trong đời sống xã hội để làm sáng tỏ vấn đề một cách thuyết phục...)

2,0

2.3

Mở rộng

 - Cần phân biệt giữa việc bước ra khỏi vùng an toàn với việc liều lĩnh hành động. Liều lĩnh hành động là khi con người chưa suy nghĩ chín chắn, không chuẩn bị các điều kiện cần thiết như kiến thức, kĩ năng... mà lao vào đời bất chấp tất cả. Những người liều lĩnh hành động có thể sẽ như con chim trong ý thơ Thanh Thảo ở khả năng thứ hai, sẽ tan xác...

- Tâm lí chung của các bạn trẻ thường là e dè, ngại sự đổi thay, sợ hãi những điều chưa tới. Cần can đảm vượt qua rào cản chính mình mới có thể cất bước ra khỏi vùng an toàn, tiến đến một cuộc đời rộng rãi, đẹp đẽ hơn.

- Phê phán một bộ phận người trẻ không dám thoát ra khỏi vùng an toàn, bị động dưới sự sắp xếp của người lớn hoặc tự kìm hãm bản thân dẫn đến thiếu ý chí, nghị lực, dễ bị tổn thương trước những tác động bên ngoài, …vì thế trở nên kém cỏi, tụt hậu.

0,5

2.4

Bài học liên hệ

- Mỗi bạn trẻ cần nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc bước ra khỏi vùng an toàn để trưởng thành. 

- Cần chuẩn bị những điều kiện cần thiết để vững vàng bước ra khỏi vùng an toàn, hạn chế sai lầm thất bại: tri thức, kĩ năng sống, bản lĩnh, ý chí, sự tự tin…

0,5

Tổng điểm câu 1

4,0

2

1

Hình thức, kỹ năng

1,0

Đáp ứng yêu cầu của bài văn nghị luận văn học.

0,5

Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn.

0,5

2

Nội dung

5,0

2.1

Giải thích 

- Thơ: là thể loại văn học phản ánh cuộc sống bằng những tình cảm, cảm xúc mãnh liệt, trí tưởng tượng phong phú trong một hình thức ngôn ngữ hàm súc, giàu hình ảnh, nhạc điệu.

- Thơ thật sự phải là một cách giãi bày tâm sự độc đáo duy nhất: nhấn mạnh hình thức thể hiện nội dung cảm xúc một cách độc đáo, riêng biệt của thơ, khác với loại hình văn xuôi và các thể loại khác.

- Thơ ra đời cốt để nói những điều tinh vi nhất, sâu kín nhất, mong manh nhất, mơ hồ nhất của tâm hồn con người: Điều cốt yếu, cơ bản của thơ là có thể diễn tả những cung bậc cảm xúc hết sức phong phú, phức tạp trong tâm hồn con người, ngay cả những cảm xúc khó nắm bắt và diễn tả nhất.

Ò Nhận định đã đề cập đến đặc trưng cơ bản của thơ ca: Chú trọng đi sâu phản ánh mọi biểu hiện phong phú, tinh vi, sâu kín của tâm hồn con người bằng một hình thức thể hiện riêng biệt, độc đáo.

0,5

2.2

Bàn luận

4,0

2.2.1

- Thơ ca nói riêng và văn học nói chung đều hướng tới phản ánh con người và cuộc sống. Những niềm vui sướng, nỗi khổ đau bất hạnh… của con người là nguồn cảm hứng mãnh liệt để nhà thơ, nhà văn sáng tác nên những vần thơ thấm đẫm tình đời, tình người.

- Tuy nhiên, thơ không hướng đến kể sự việc, tái hiện đời sống một cách khách quan. Thơ thuộc loại hình trữ tình nên chú trọng thể hiện những rung động mãnh liệt, sâu sắc; những liên tưởng tưởng tượng phong phú về đời sống.

- Tất cả các cung bậc phong phú và phức tạp nhất của tâm hồn con người đều có thể được diễn tả chân thật, đầy đủ, sâu sắc trong thơ. Thơ có khả năng chạm đến mọi khía cạnh tâm hồn, cả những điều tinh vi nhất, sâu kín nhất, mong manh nhất, mơ hồ nhất… Từ đó, đánh thức những xúc cảm mạnh mẽ, nhân văn trong tâm hồn độc giả.

- Mỗi sáng tác thơ ca thường mang dấu ấn riêng độc đáo của người nghệ sĩ, là gương mặt riêng của mỗi người. Tiếng nói cảm xúc trong thơ muốn làm rung động lòng người cần phải được giãi bày bằng những hình thức nghệ thuật đặc biệt, gây ấn tượng lạ hóa (cấu trúc, tứ thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu, giọng điệu, các biện pháp tu từ nghệ thuật…)

2,0

2.2.2

Chứng minh

- Thí sinh lựa chọn phân tích một số tác phẩm thơ tiêu biểu để làm sáng tỏ vấn đề theo hướng:

+ những điều tinh vi nhất, sâu kín nhất, mong manh nhất, mơ hồ nhất… nào của tâm hồn con người được biểu hiện trong thơ?

+ Cách giãi bày tâm sự độc đáo như thế nào?

+ Thông qua những nỗi niềm, cảm xúc, những khía cạnh tâm hồn sâu thẳm được diễn tả trong thơ, nhà thơ gửi gắm tới người đọc những tình cảm, tư tưởng, triết lí nhân sinh nào?

- Việc chứng minh cần bám sát yêu cầu của đề, làm rõ được ý kiến, tránh phân tích chung chung, cả bài.

2,0

2.3

 Đánh giá, mở rộng

- Thơ không chỉ giúp bồi đắp tâm hồn con người trở nên phong phú hơn mà còn phát triển năng lực ngôn ngữ để diễn tả những điều tinh vi và sâu kín trong tâm hồn ta.

- Yêu cầu đối với hoạt động sáng tác và tiếp nhận:

+ Đối với người sáng tác: cần trau dồi kiến thức, dấn thân vào đời sống để cảm thụ sâu sắc, tinh tế chất thơ của đời sống, những cung bậc cảm xúc phong phú trong tâm hồn con người; đồng thời phải nâng cao tài năng nghệ thuật, không ngừng làm mới mình trong cách nhìn, cách cảm và cách viết để đem đến dấu ấn riêng cho thi phẩm.

+ Đối với độc giả: cần sống thực, sống sâu với đời mới có thể cảm nhận sâu sắc đời sống được phản ánh trong thơ văn. Khi tiếp cận thi phẩm, cần biết lắng nghe nhịp điệu, nhạc điệu độc đáo của ngôn từ; nhạy cảm với những hình ảnh, biểu tượng để cảm thụ, đồng điệu, tri âm với tác giả; trân trọng quá trình sáng tạo nghệ thuật công phu của người nghệ sĩ; thắp lên ngọn lửa cảm xúc nhân văn trong lòng mình.

0,5

Tổng điểm câu 2

6,0

Tổng điểm toàn bài

10,0