VĂN BẢN 2: NĂNG LỰC SÁNG TẠO - Phan Đình Diệu

Vấn đề 1. Cấu trúc nghị luận (câu 2 sgk)

Nhận xét:

– Mối quan hệ giữa các luận điểm: Luận điểm 1 giải thích năng lực sáng tạo là gì; luận điểm 2 nói về phạm vi của hoạt động sáng tạo; luận điểm 3 bàn về bản chất chung của mọi hoạt động sáng tạo; luận điểm 4 khẳng định vai trò của năng lực sáng tạo trong nền kinh tế tri thức; luận điểm 5 khẳng định những điều kiện phát triển năng lực sáng tạo của con người trong bối cảnh cuộc sống hiện tại.

– Các luận điểm trong văn bản Năng lực sáng tạo được triển khai một cách logic, chặt chẽ, có mối quan hệ mật thiết với nhau.

- Mối quan hệ giữa luận đề với nhan đề (câu 1sgk)

 Nhan đề của văn bản mang tính khái quát cao, những nội dung được bàn luận đều là các khía cạnh liên quan đến vấn đề năng lực sáng tạo. Do đó, luận đề đã được thể hiện rõ ở nhan đề của văn bản.

– Mức độ phù hợp: Văn bản tập trung làm rõ khái niệm, tầm quan trọng, điều kiện và giải pháp để phát triển năng lực sáng tạo. Vì vậy, nội dung của văn bản liên quan đến năng lực sáng tạo nên hoàn toàn phù hợp với nhan đề.

Vấn đề 2. Nghệ thuật lập luận (câu 3 sgk)

Tác giả đã sử dụng lí lẽ và bằng chứng một cách hiệu quả, làm cho bài viết Năng lực sáng tạo có tính thuyết phục cao.

– Lí lẽ: sử dụng để làm nổi bật các luận điểm, sắp xếp một cách logic, chặt chẽ (các luận điểm được trình bày theo trật tự, có mối quan hệ mật thiết với nhau); sử dụng nhiều lí lẽ khác nhau (lí lẽ khoa học, lí lẽ thực tiễn, lí lẽ so sánh,...) để làm rõ những luận điểm khác nhau; lí lẽ thuyết phục (mang tính khẳng định, rõ ràng, dễ hiểu,…);

hướng tới tính phổ quát trong nhận thức về vấn đề năng lực sáng tạo.

– Bằng chứng: đa dạng, phong phú (ví dụ thực tế, số liệu thống kê, ý kiến chuyên gia,...); cụ thể, rõ ràng (tính xác thực cao, phù hợp với luận điểm); hiệu quả (bổ sung cho lí lẽ, tăng tính thuyết phục cho bài viết); trích dẫn các câu nói của một số nhà khoa học nổi tiếng giúp củng cố cho luận điểm, tăng tính thuyết phục cho bài viết; thể hiện sự hiểu biết của tác giả về vấn đề đang bàn.

Vấn đề 3. Sự kết hợp các thao tác nghị luận (câu 4 sgk)

Một số thao tác được sử dụng trong văn bản:

=> Tác dụng của việc phối hợp các thao tác nghị luận:

Tác giả đã sử dụng phối hợp nhiều thao tác lập luận một cách hiệu quả để làm nổi bật vấn đề năng lực sáng tạo: làm rõ bản chất sự việc (thao tác giải thích); chia tách các khía cạnh cũng như các biểu hiện của hoạt động sáng tạo (thao tác phân tích) để hiểu sâu hơn về vấn đề; củng cố lí lẽ, gia tăng hiệu quả lập luận (thao tác chứng minh); phản bác cách nhìn đơn giản về vấn đề chủ thể sáng tạo (thao tác bác bỏ); đánh giá được vai trò to lớn và sự cần thiết của năng lực sáng tạo (thao tác bình luận). Việc phối hợp các thao tác lập luận giúp bài viết có tính logic, chặt chẽ, thuyết phục và kích thích tư duy

của người đọc.

Vấn đề 4. Mục đích, thái độ của người viết

– Tư tưởng của tác giả khi bàn về vấn đề năng lực sáng tạo của con người: năng lực sáng tạo là phẩm chất thiết yếu, có thể phát triển, cần tạo môi trường khuyến khích sáng tạo, cần được ứng dụng vào thực tiễn và đó là chìa khoá cho tương lai,…

– Bên cạnh những tư tưởng chính trên, tác giả còn thể hiện những quan điểm khác như: năng lực sáng tạo gắn liền với tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và kĩ năng giao tiếp, năng lực sáng tạo cần được phát triển ngay từ khi còn nhỏ và mỗi người cần có ý thức rèn luyện năng lực sáng tạo cho bản thân.

=> Tác giả thể hiện tư tưởng tích cực về năng lực sáng tạo của con người. Có thể khẳng định: khơi dậy năng lực sáng tạo trong từng con người và của cả dân tộc để đưa đất nước tiến kịp cùng thế giới trong thời đại kinh tế tri thức – đó là tư tưởng chính được Phan Đình Diệu gửi gắm vào bài viết này.