I/ĐỌC HIỂU ( 4,0 điểm):

Đọc bài thơ sau:

  TỔ QUỐC VÀO XUÂN

(Bùi Minh Huệ)

Tổ quốc là tiếng ầu ơ của mẹ

Rặng tre rì rào, ngọn gió nồm nam

Tổ quốc xanh trong trong gié lúa cành cam

Trong nắng sớm buổi mai, hoàng hôn chiều núi biếc

Đêm trăng lên, câu hò tha thiết

Em xõa tóc xanh, mẹ ngồi giặt áo

Dẫu sông có đi ra biển nào rộng lớn

Cũng bắt đầu từ nguồn suối nơi xa

Tổ quốc là nhà, có bếp lửa ngày xuân

Môi mẹ ấm trầu cay, vai áo cha sờn bạc

Giò chả, bánh chưng, nỗi ước ao một thời khó nhọc

Rộn rã cối chày náo nức những làng quê

Tổ quốc là nơi những người lính không về

Đem tuổi xuân hòa vào cùng cây cỏ

Lời hẹn ước thề nguyền, lứa đôi dang dở

Cho hôm nay xuân thắm nở đầy hoa

Đường rộng mở, thế giới thành bao la

Xin đừng quên Tổ quốc nhiều gian khó

Dẫu giá lạnh, đào mai rồi sẽ nở

Tổ quốc vào xuân, tiếp nối những mùa xuân

                                     Xuân 2017

(Tạp chí Hồng Lĩnh, số 211, Hội Liên hiệp Nghệ thuật Hà Tĩnh, 2024, tr.29)

Chú thích: Bùi Minh Huệ có bút danh: Hạnh Nhân. Ngày tháng năm sinh: 08 - 11- 1964. Quê quán: P. Bắc Hà, Thành phố Hà Tĩnh.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của bài thơ.

Câu 2. Trong bài thơ, chỉ ra những hình ảnh đậm chất dân gian khi nói về Tổ Quốc.

Câu 3. Nêu tác dụng phép điệp cấu trúc trong bài thơ: Tổ quốc là …

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Câu 5. Hai ngữ liệu sau có sự tương đồng nào về ý nghĩa?

GỢI Ý ĐÁP ÁN

Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của bài thơ.

- Số chữ trong mỗi dòng thơ không đều nhau, vần/ nhịp linh hoạt, không theo quy định là căn cứ để xác định thể thơ tự do.

Câu 2. Trong bài thơ, chỉ ra những hình ảnh đậm chất dân gian khi nói về Tổ Quốc.

- Những hình ảnh đậm chất dân gian khi nói về Tổ Quốc: Tiếng ầu ơ ; Câu hò; trầu cay, giò chả, bánh chưng.

Câu 3. Nêu tác dụng phép điệp cấu trúc trong bài thơ: Tổ quốc là …

- Nhấn mạnh vẻ đẹp bình dị, thân thương của Tổ quốc qua những hình ảnh quen thuộc của đời sống hằng ngày và vẻ đẹp vĩ đại, thiêng liêng qua lịch sử hào hùng chống giặc ngoại xâm. Từ đó thể hiện tình yêu, niềm tự hào về Tổ quốc của nhân vật trữ tình.

- Tạo nhạc tính, tạo sự hài hòa, nhịp nhàng, tăng hiệu quả cho sự diễn đạt.

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

+ Khổ 1,2,3: Niềm tự hào, yêu mến trước những cảnh sắc gần gũi, bình dị, thân thương của Tổ quốc “mẹ, tre, bếp lửa, phong tục ngày Tết”

+ Khổ 4: Chuyển sang cảm xúc biết ơn, tri ân sự hy sinh của những người lính cho Tổ quốc “những người lính không về, cho hôm nay nở hoa”.

+ Khổ 5: Niềm tin, khát vọng về một Tổ quốc vào mùa xuân mới, tiếp nối sức sống và hi vọng “Tổ quốc vào xuân, tiếp nối những mùa xuân”

=> Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình đi từ sự yêu mến những vẻ đẹp bình dị của Tổ quốc đến sự trân trọng vẻ đẹp vĩ đại, cao quý gắn với sự hi sinh của thế hệ cha ông. Khép lại bài thơ là niềm tin về một Tổ quốc tràn đầy sức sống.

Câu 5. Hai ngữ liệu sau có sự tương đồng nào về ý nghĩa?

-Tổ quốc là tiếng ầu ơ của mẹ

Rặng tre rì rào, ngọn gió nồm nam                 (Tổ quốc vào xuân, Bùi Minh Huệ )

 -Tổ quốc là khi mẹ sinh con

Có cái mũi dọc dừa, màu da vàng như nắng   (Tổ quốc, Nguyễn Sĩ Đại)

- Cả hai đều khẳng định Tổ quốc gắn liền với hình ảnh người mẹ, với cội nguồn sinh thành.

-Tổ quốc không chỉ là khái niệm trừu tượng mà hiện hữu trong sự sống, trong tình mẫu tử, trong những gì gần gũi và thân thiết nhất của mỗi con người.