ĐỀ 1:

1. PHẦN ĐỌC HIỂU

    Đọc văn bản sau :

  ĐỒNG LÀNG

              (Đinh Sỹ Minh)

Vẫn đất quê đây một miền xưa cũ

Ta lớn trong nỗi xác xơ đồng

Những mùa vụ nắng mưa thắt ruột

Lúa nghẹn đòng cơn trở dạ giêng hai.

Những nếp phù sa mỏi mòn cặn sỏi

Đất quay vòng vượt cạn mùa đông

Mẹ quay quắt bên luống cày khó nhọc

Áo nâu sòng khô ướt luân canh!

Tuổi trẻ con phiêu bạt, bước phiêu hồ

Theo đám mây xa, những miền sông lạ

Ảo ảnh những chân trời, biển sóng

Ngọn gió nào bay những cơn mơ?

Nhiều lúc quên cánh đồng còng lưng lũ tháng tư

Vá víu gánh gồng qua mưa tháng tám

Mẹ rút ruột nuôi con từng ngày khôn lớn

Đau đáu lời ru qua giấc quê nghèo!

Đi hơn nửa đời người qua được mấy khúc quanh

Về quê mới biết mình mãi là con trẻ

Mới biết mình chỉ là cơn gió rỗng

Chẳng làm đầy CÁNH ĐỒNG MẸ bao la!

                                      Hà Nội, 26.02.2016

(In trong “Nhất đam mê”, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2016, tr.39-40)

Chú thích: Tác giả Đinh Sỹ Minh sinh ngày 19.10.1954, quê xã Đức Thanh Đức Thọ Hà Tĩnh, là Kỹ sư xây dựng hiện đang sống và làm việc Hà Nội.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

Câu 2. rong bài thơ, từ ngữ, hình ảnh nào gợi sự lam lũ, nghèo khó của quê hương? 

Câu 3. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Câu 4. Phân tích tác dụng biện pháp tu từ nghịch ngữ trong câu thơ sau:

“Mới biết mình chỉ là cơn gió rỗng

 Chẳng làm đầy CÁNH ĐỒNG MẸ bao la!”

Câu 5. Từ nội dung bài thơ trên, anh/chị hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân.Vì sao chọn thông điệp đó?

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1.  Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

- Nhân vật trữ tình là ta (người con)

Câu 2.Trong bài thơ, từ ngữ, hình ảnh nào gợi sự lam lũ, nghèo khó của quê hương? 

Từ ngữ: nắng mưa thắt ruột, còng lưng, vá víu gánh gồng

Hình ảnh: xác xơ đồng, lúa nghẹn đòng, mẹ quay quắt bên luống cày, nếp phù sa mỏi mòn cặn sỏi, áo nâu sòng khô ướt

Câu 3. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

- Khổ 1, 2: Hoài niệm về một miền quê nghèo khó và hình ảnh người mẹ vất vả trong cuộc sống mưu sinh.

- Khổ 3,4: Suy ngẫm về một thời tuổi trẻ phiêu bạt xa quê, chạy theo những ước mơ, ảo ảnh mà quên mất đi sự vất vả của quê hương và mẹ.

- Khổ 5: Nhận thức về sự nhỏ bé của bản thân trước sự rộng lớn, bao dung của mẹ và quê hương.

Nhận xét: Mạch cảm xúc của bài thơ đi từ nỗi nhớ nhung, hoài niệm về quê hương nghèo khó và sự tảo tần của mẹ đến những suy tư về tuổi trẻ phiêu bạt và sự nhỏ bé của bản thân trước sự to lớn của quê hương và mẹ.

Câu 4. Phân tích tác dụng biện pháp tu từ nghịch ngữ trong câu thơ sau:

“Mới biết mình chỉ là cơn gió rỗng

 Chẳng làm đầy CÁNH ĐỒNG MẸ bao la!”

Nghịch ngữ:

- Biện pháp tu từ nghịch ngữ: “cơn gió rỗng”, “cánh đồng mẹ”

- Tác dụng: Nhấn mạnh sự day dứt, tự trách của nhân vật trữ tình khi không nhận ra mình thật nhỏ bé, không thể bù đắp cho quê hương và mẹ. Từ đó thể hiện rõ tình yêu quê hương và biết ơn mẹ sâu sắc của nhân vật trữ tình.

- Tăng chiều sâu triết lí, tăng sức gợi hình gợi cảm và hiệu quả diễn đạt cho bài thơ.

Câu 5. Từ nội dung bài thơ trên, anh/chị hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân.Vì sao chọn thông điệp đó?

Bước 1: Nội dung bài thơ: bài thơ gửi gắm tình yêu quê hương sâu nặng, lòng biết ơn đối với mẹ.

Bước 2: thông điệp

Bước 3: Vì sao : 3 lí do

Bước 4: chốt lại câu liên hệ bản thân.