I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc bài thơ sau:

TỔ QUỐC CHỈ MỘT MẸ THÔI

Khi con chim bay đi lại tìm về tổ ấm

Bao người xa xứ lại về với quê hương

Nơi mẹ ta dãi dầu sương gió

Vẫn tảo tần cho hạt gạo trắng trong

Kiều mãi đẹp khi đất nước vào xuân

Em vẫn thảo thơm dịu dàng như cô Tấm

Đất nước trải bao mùa binh biến

Tổ quốc sáng ngời... "Đại cáo bình Ngô"

Tổ quốc mình chỉ một mẹ thôi 

Chân lấm bùn áo nâu sồng vẫn vậy

Dạy con biết ngọn nguồn sau trước

Qua cay đắng tìm đến ngọt ngào

Đất nước hằn sâu trong những lời ca dao

Yêu biết mấy những đảo chìm, đảo nổi

Từ Hoàng Sa cho đến Trường Sa

Tổ quốc thiêng liêng trong mỗi cuộc đời

Mẹ nghẹn ngào không nói nên lời

Bao thân thương tràn đầy hạnh phúc

Một ngày mai mặc dù chưa đúng lúc

Ta ươm mầm... Tổ quốc rạng ngời hoa.

Nguyễn Tiến Đường

( Nguồn https://baophapluat.vn/dang-hinh-to-quoc-post329671.html, 23/01/2020 )

Chú thích: Nguyễn Tiến Đường sinh năm 1954, quê Hà Tây, công tác tại Thủ Dầu Một (Bình Dương). Bút danh Nguyễn Tiến, Tiến Lộ. Ông là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Bình Dương. Bài thơ Tổ quốc chỉ một mẹ thôi là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ Nguyễn Tiến Đường thể hiện sâu sắc cái nhìn yêu thương của nhà thơ đối với đất nước trong thời đại mới.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.

Câu 2. Xác định đề tài của bài thơ.

Câu 3. Trình bày hiệu quả việc tác giả gợi nhắc các tác phẩm văn học trong đoạn trích:

Kiều mãi đẹp khi đất nước vào xuân

Em vẫn thảo thơm dịu dàng như cô Tấm

Đất nước trải bao mùa binh biến

Tổ quốc sáng ngời... "Đại cáo bình Ngô"

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Câu 5. Hai ngữ liệu sau có sự tương đồng nào về ý nghĩa?

-“Tổ quốc mình chỉ một mẹ thôi

Chân lấm bùn áo nâu sồng vẫn vậy .”

( Tổ quốc chỉ một mẹ thôi- Nguyễn Tiến Đường)

-Việt Nam, ôi Tổ quốc thương yêu!

Trong khổ đau, Người đẹp hơn nhiều

Như bà mẹ sớm chiều gánh nặng

Nhẫn nại nuôi con, suốt đời im lặng…”

(Chào Xuân 67, Tố Hữu)

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh người mẹ trong văn bản ở phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm)

Từ kết quả đọc hiểu văn bản Tổ quốc chỉ một mẹ thôi và những trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) với chủ đề: Tổ quốc thiêng liêng trong mỗi cuộc đời.

GỢI Ý CHẤM 

Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.

- Thể thơ: thơ tự do

- Căn cứ: Số chữ trong mỗi dòng thơ không đều nhau và cách gieo vần, ngắt nhịp không theo một quy định nào.

Câu 2. Xác định đề tài của bài thơ.

- Đề tài: Tổ quốc/ vẻ đẹp của tổ quốc

Câu 3. Trình bày hiệu quả việc tác giả gợi nhắc các tác phẩm văn học trong đoạn trích:

Kiều mãi đẹp khi đất nước vào xuân

Em vẫn thảo thơm dịu dàng như cô Tấm

Đất nước trải bao mùa binh biến

Tổ quốc sáng ngời... "Đại cáo bình Ngô"

- Tác phẩm văn học: Truyện Kiều của Nguyễn Du, Truyện cổ tích Tấm Cám, Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi.

Hiệu quả:

- Mượn hình ảnh nàng Kiều, cô Tấm để khẳng định vẻ đẹp dịu dàng, thủy chung của con người Việt Nam.

- Mượn “Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi để gợi nhắc truyền thống yêu nước, lịch sử hào hùng của dân tộc

=> Như vậy, việc gợi nhắc các tác phẩm văn học nhằm nhấn mạnh vẻ đẹp của Tổ quốc, từ vẻ đẹp bình dị trong tâm hồn con người đến vẻ đẹp vĩ đại, hào hùng qua bề dày lịch sử, chiều sâu văn hóa. Từ đó thể hiện tình yêu, niềm tự hào của tác giả dành cho Tổ quốc.

- Tăng tính gợi hình, gợi cảm, tạo hiểu quả cho diễn đạt, tạo sự liên tưởng cho người đọc.

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

- Khổ 1: Khẳng định sự gắn bó sâu nặng với Tổ quốc, dù sống xa xứ thì con người vẫn khao khát trở về quê hương.

- Khổ 2: Cảm xúc tự hào, ca ngợi vẻ đẹp của Tổ quốc gắn liền với truyền thống văn hóa, được gợi lên qua hình ảnh Thúy Kiều, cô Tấm và áng thiên cổ hùng văn Bình Ngô đại cáo.

- Khổ 3: Cảm xúc yêu thương, khẳng định Tổ quốc gắn liền với tình yêu, đức hi sinh của mẹ “Tổ quốc mình chỉ một mẹ thôi”.

- Khổ 4: Tình yêu và niềm tự hào về chủ quyền lãnh thổ của dân tộc.

- Khổ 5: Cảm xúc tin tưởng, hi vọng vào tương lai, mong muốn góp phần xây dựng để Tổ quốc ngày càng tươi đẹp. “Ta ươm mầm… Tổ quốc rạng ngời hoa”.

=> Mạch cảm xúc của bài thơ đi từ sự gắn bó với Tổ quốc đến ca ngợi, tự hào vẻ đẹp bình dị, vĩ đại của Tổ quốc. Khép lại bài thơ là tình yêu và niềm tin, khát vọng cống hiến.

Câu 5. Hai ngữ liệu sau có sự tương đồng nào về ý nghĩa?

-“Tổ quốc mình chỉ một mẹ thôi

Chân lấm bùn áo nâu sồng vẫn vậy .”

( Tổ quốc chỉ một mẹ thôi- Nguyễn Tiến Đường)

-Việt Nam, ôi Tổ quốc thương yêu!

Trong khổ đau, Người đẹp hơn nhiều

Như bà mẹ sớm chiều gánh nặng

Nhẫn nại nuôi con, suốt đời im lặng…”

(Chào Xuân 67, Tố Hữu)

Câu 5:

Sự tương đồng về ý nghĩa giữa hai ngữ liệu:

Hai ngữ liệu đều có sự tương đồng về ý nghĩa:

+ Trong bài Tổ quốc chỉ một mẹ thôi, Tổ quốc hiện lên qua hình ảnh người mẹ “chân lấm bùn áo nâu ”, gợi sự lam lũ, tảo tần trong cuộc sống mưu sinh.

+ Trong bài Chào Xuân 67 của Tố Hữu, đất nước cũng được ví như “bà mẹ sớm chiều gánh nặng”, nhẫn nại, giàu đức hi sinh,

=> Như vậy có thể thấy cả hai đoạn thơ đều khắc họa Tổ Quốc như mẹ hiền tảo tần, giàu đức hi sinh. Qua cách liên tưởng này, tôi nhận thấy ở hai thi sĩ đều cảm nhận Tổ quốc không chỉ là những điều lớn lao mà nó bắt đầu từ những điều bình dị, gần gũi nhất. Tình mẹ bao la cũng giống như quê hương, Tổ quốc vẫn luôn chào đón, bao dung. Từ đó thể hiện tình iyêu, niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc của con người đối với đất nước và mẹ của mình.